یک ثبت‌کنندهٔ دما باید کنار هر نمونه، ساعت و تاریخ بنویسد. اگر زمان را فقط با شمارش وقفه‌های برنامه بسازیم، Reset یا خواب برنامه مسئله‌ساز می‌شود. واحد RTC تقویم سخت‌افزاری دارد و می‌تواند رخداد زمان‌دار هم بسازد. در این درس ساعت، دو Alarm و تایمر بیدارسازی را روی STM32F303CB بررسی می‌کنیم و فرق «تقسیم درست فرکانس» با «ساعت دقیقِ اندازه‌گیری‌شده» را روشن نگه می‌داریم.

وضعیت اعتبارسنجی: کامپایل‌شده؛ پروژهٔ واقعی بدون خطا و هشدار ساخته شده است. اجرای روی برد و اندازه‌گیری فیزیکی هنوز انجام نشده است.

پیش‌نیاز: درس 9؛ کلاک و درس 11؛ EXTI. مثال برای STM32F303CBT6 با بستهٔ LQFP48 روی برد GebraBit GB100ST V2.0 است.

مدل ذهنی؛ تقویم، زنگ ساعت و تایمر

RTC را مانند ساعتی با تقویم و زنگ تصور کنید. تقویم جلو می‌رود؛ Alarm وقتی بعضی فیلدهای تقویم با مقدار انتخابی برابر شوند رخداد می‌سازد. در کنار آن، Wake-up Timer یا WUT یک فاصلهٔ زمانی را می‌شمارد. این سه مفهوم را از ابتدا جدا نگه دارید.

کلاک RTC می‌تواند از منبع کم‌سرعت مستقل از کلاک سریع هسته بیاید و با تنظیم مناسب در حالت‌های کم‌مصرف ادامه یابد. اما مستقل‌بودن کلاک به معنی بی‌نیازی از تغذیه یا بدون‌خطابودن ساعت نیست. در درس 9، منابع کلاک و در درس 11 مسیر وقفهٔ خارجی معرفی شده‌اند.

LSE و تغذیهٔ Backup در برد GB100ST

در شماتیک V2.0، کریستال LSE با فرکانس نامی 32.768 kHz بین PC14 و PC15 است. خازن‌های C3 و C5 هرکدام 6 pF نشان داده شده‌اند؛ این عدد را با ظرفیت بار کل کریستال یا اندازه‌گیری فرکانس اشتباه نگیرید. کلاک اصلی دوره همچنان HSE=8 MHz و SYSCLK=72 MHz است.

شکل 1 نشان می‌دهد VBAT، پایهٔ فیزیکی 1 تراشه، از راه R11=0 Ω به 3.3 V وصل و C4=1 µF به زمین متصل است. برد جا‌باتری مستقل ندارد. Reset عادی هنگام وجود تغذیه می‌تواند تقویم را حفظ کند؛ قطع کامل 3.3 V، تغذیهٔ VBAT را هم می‌برد. اتصال مستقیم باتری به این ریل پیشنهاد نمی‌شود؛ چنین تغییری به بررسی و جداسازی مدار نیاز دارد.

ناحیهٔ پشتیبان و تغذیهٔ واقعی برد
نمودار عملکردی تألیفی تغذیه: VBAT پین 1 از R11 برابر 0 Ohm به 3V3 وصل است و C4 برابر 1 uF دارد. RTC و 16 رجیستر 32 بیتی پشتیبان فقط با تداوم تغذیه حفظ می‌شوند؛ برد استاندارد باتری مستقل ندارد. این تصویر بازترسیم شماتیک رسمی یا عکس برد نیست. برای دیدن جزئیات، تصویر را باز کنید.

معماری مقسم‌های ناهمگام و همگام RTC و تولید کلاک 1 هرتز

کلاک ورودی 32768 هرتز برای تبدیل به کلاک تقویم 1 هرتز از دو مقسم متوالی عبور می‌کند. مقسم ناهمگام با مقدار PREDIV_A برابر 127 فرکانس میانی 256 هرتز تولید می‌نماید. سپس مقسم همگام با مقدار PREDIV_S برابر 255 کلاک پایه 1 هرتز تقویم را می‌سازد:

f_TR = 32768 / ((127 + 1) * (255 + 1)) = 1 Hz

شمارنده زیرثانیه همگام (SSR) شمارش معکوس انجام داده و تفکیک زمانی کسر ثانیه را در اختیار کاربر قرار می‌دهد.

عدد 127 یعنی تقسیم بر 128 و عدد 255 یعنی تقسیم بر 256؛ فراموش‌کردن این یک واحد، ساعت را منحرف می‌کند. خروجی 1 Hz در این محاسبه نامی است: اگر فرکانس واقعی کریستال کمی متفاوت باشد، تقویم هم به همان نسبت جلو یا عقب می‌رود. شکل 2 مسیر تقسیم و خواندن همگام را کنار هم نشان می‌دهد.

تقسیم کلاک RTC و خواندن shadow
نمودار تألیفی LSE اسمی 32768 Hz با PREDIV_A=127 و PREDIV_S=255، یعنی تقسیم‌های واقعی 128 و 256 و تقویم اسمی 1 Hz. ترتیب GetTime سپس GetDate برای آزادکردن shadow نشان داده شده است. BIN برابر 23 و نمایش BCD برابر 0x23 دو نمایش متفاوت‌اند؛ دقت زمانی اندازه‌گیری نشده است. برای دیدن جزئیات، تصویر را باز کنید.

قالب تقویم BCD و سازوکار قفل ثبات‌های سایه

تقویم سخت‌افزاری زمان و تاریخ را در ثبات‌های TR و DR با قالب دودویی به کد ده‌دهی (BCD) ذخیره می‌کند. در درایور HAL، با انتخاب فرمت RTC_FORMAT_BIN، تبدیل اعداد ده‌دهی به BCD خودکار انجام می‌شود؛ برای مثال عدد 23 به صورت 0x23 ذخیره می‌گردد.

هنگام خواندن زمان در گذرگاه APB1، خواندن ثبات TR مقادیر ثبات‌های سایه را قفل می‌کند تا همگامی حفظ شود. برای بازگشایی این قفل، خواندن ثبات تاریخ DR الزامی است، حتی اگر نمایش داده نشود.

برای نمونهٔ 23 ساعت، مقدار معمول متغیر C برابر 23 است؛ با RTC_FORMAT_BIN، HAL آن را به BCD تبدیل می‌کند. اگر از RTC_FORMAT_BCD استفاده کنید، خودتان مقدار BCD صحیح می‌دهید؛ 0x23 در محاسبهٔ عددی معمول C برابر 35 است. هنگام خواندن، HAL_RTC_GetTime را بلافاصله با HAL_RTC_GetDate دنبال کنید، حتی اگر تاریخ را مصرف نکنید.

قلمرو حافظه پشتیبان و بازگشایی دسترسی با بیت DBP

میکروکنترلر دارای 16 ثبات پشتیبان 32 بیتی (RTC_BKP_DR0 تا DR15) به حجم 64 بایت است. این ثبات‌ها با Reset عادی سیستم و در صورت باقی‌بودن تغذیهٔ دامنهٔ پشتیبان می‌توانند حفظ شوند؛ Reset خود دامنهٔ Backup یا ازبین‌رفتن تغذیه، شرط متفاوتی است.

برای دسترسی به این ثبات‌ها و تنظیمات RTC، باید کلاک مدیریت توان (PWR) فعال شده و بیت حفاظت از نوشتن دامنه پشتیبان (DBP) در ثبات کنترلی PWR_CR یک شود. تابع HAL_PWR_EnableBkUpAccess این گشایش حفاظتی را انجام می‌دهد تا امکان تغییر داده‌ها و تنظیم ثبات‌ها فراهم شود.

حفظ تقویم بدون حذف مقداردهی اولیهٔ رابط

در این نسخهٔ HAL، تابع HAL_RTC_Init مقدار INITS را بررسی می‌کند و تقویم راه‌اندازی‌شده را از نو تنظیم نمی‌کند. بعضی تنظیم‌های CubeMX می‌توانند SetTime و SetDate هم تولید کنند؛ در پروژهٔ حاضر این دو فراخوانی را خودمان فقط در بلوک USER CODE و پس از بررسی نشانهٔ 0x32F2 و INITS قرار داده‌ایم.

وجود نشانه، فقط دلیل اجرای قبلی پیکربندی ماست؛ درستی ساعت جهانی را ثابت نمی‌کند. هنگام Reset عادی، رابط و کلاک همچنان مقداردهی می‌شوند و فقط تنظیم دوبارهٔ تقویم کنار گذاشته می‌شود. در شروع سرد، زمان و تاریخ نمونه تنظیم و نشانه ثبت می‌شود. تغییر منبع RTC یا اعمال Backup Reset می‌تواند این داده را از بین ببرد. قسمت تولیدی زیر برای مقایسه با فایل واقعی است؛ تابع CubeMX را دوباره از حافظه ننویسید.

این‌ها گزیدهٔ عین سورس ساخته‌شده‌اند؛ برنامهٔ مستقل نیستند. تعریف متغیرها، includeها، کدهای دیگر و محل کامل هر قطعه در پروژهٔ دانلودی است. بخش تولیدی را جایگزین یا دوباره تعریف نکنید؛ بخش کاربر در بلوک مشخص USER CODE همان فایل قرار دارد.

rtc.c — تنظیمات تولیدشدهٔ RTC؛ تابع را دوباره تعریف نکنید

hrtc.Instance = RTC;
  hrtc.Init.HourFormat = RTC_HOURFORMAT_24;
  hrtc.Init.AsynchPrediv = 127;
  hrtc.Init.SynchPrediv = 255;
  hrtc.Init.OutPut = RTC_OUTPUT_DISABLE;
  hrtc.Init.OutPutPolarity = RTC_OUTPUT_POLARITY_HIGH;
  hrtc.Init.OutPutType = RTC_OUTPUT_TYPE_OPENDRAIN;
  if (HAL_RTC_Init(&hrtc) != HAL_OK)
  {
    Error_Handler();
  }
حفظ تقویم با marker و INITS
روندنمای تألیفی منطبق با ترتیب واقعی کد: پس از دسترسی به LSE و backup domain، مقدار marker برابر 0x32F2 و INITS پیش از HAL_RTC_Init ذخیره می‌شوند؛ سپس init و بررسی PRER انجام می‌شود. در مسیر معتبر تقویم دوباره نوشته نمی‌شود؛ در مسیر marker نامعتبر یا مفقود، حتی با RTC روشن، زمان و تاریخ نمونه تنظیم و marker ثبت می‌شود. مقدار 2026-01-01 ساعت 00:00:00 نمونه است، نه زمان جاری یا خواندن واقعی برد. برای دیدن جزئیات، تصویر را باز کنید.

هشدارهای تقویمی دوگانه Alarm A و Alarm B

واحد RTC در تراشه STM32F303CBT6 دارای دو واحد هشدار مستقل A و B است. هر واحد مقایسه‌گر سخت‌افزاری مجزا داشته و می‌تواند با ثانیه، دقیقه، ساعت یا روز تقویم تطبیق داده شود.

این دو هشدار خط وقفه مشترک EXTI 17 را به کنترل‌کننده وقفه NVIC تحریک می‌کنند. درایور HAL با بررسی پرچم‌های سخت‌افزاری، رخدادها را تفکیک کرده و توابع پاسخ مجزا را فراخوانی می‌کند. تطبیق بر اساس مقایسه تقویمی است و مستقیماً شمارنده تناوبی آزاد به شمار نمی‌آید.

در پروژهٔ همراه، ابتدا Alarm A برای حدود 10 s بعد و Alarm B برای حدود 30 s بعد تنظیم می‌شوند. هر دو مسیر در RTC_Alarm_IRQHandler به HAL می‌رسند. Callback فقط شمارنده و پرچم را تغییر می‌دهد؛ خواندن جفت زمان و تاریخ، چاپ زمان و شمارنده‌ها و بازتنظیم Alarm در حلقهٔ اصلی انجام می‌شود. یک خط وقفهٔ مشترک به معنی حذف یکی از دو Alarm نیست.

مسیرهای مستقل Alarm و Wakeup
نمودار تألیفی Alarm A و B در مسیر مشترک EXTI17 و RTC Alarm IRQ، در برابر WUT با EXTI20 و IRQ مستقل. مقدار reload برابر 9 با کلاک اسمی 1 Hz دورهٔ اسمی 10 s می‌دهد. callbackها فقط شمارنده و پرچم را ثبت می‌کنند؛ پردازش main و هزینهٔ وقفه حذف نمی‌شوند. برای دیدن جزئیات، تصویر را باز کنید.

رخداد 10 ثانیه‌ای؛ مقایسهٔ Alarm و WUT

اگر ساعت و دقیقه و روز را ماسک و ثانیه را روی 10 بگذارید، شرط معمولاً یک بار در دقیقه برقرار می‌شود؛ این «هر 10 ثانیه» نیست. در کد همراه، پس از سرویس Alarm A در حلقهٔ اصلی، زمان جاری خوانده، 10 s افزوده و هدف بعدی با مدیریت سرریز دقیقه و ساعت ساخته می‌شود. برای Alarm B فاصلهٔ 30 s به همین روش است.

این برنامه، هدف بعدی را نسبت به زمان سرویس می‌سازد، نه یک برنامهٔ کاملاً فازثابت؛ هدف از زمان خوانده‌شده در main و بدون زیرثانیه ساخته می‌شود؛ اگر رسیدگی آن‌قدر عقب بیفتد که ثانیهٔ تقویم تغییر کند، هدف بعدی هم جابه‌جا می‌شود. ماسک روز اجازه می‌دهد عبور 23:59:55 به 00:00:05 نیز بررسی شود. برای دورهٔ سخت‌افزاری، WUT با کلاک ck_spre نامی 1 Hz و WUTR=9 تنظیم شده است:

T_WUT = (WUTR + 1) / f_ck_spre = 10 s

WUT مسیر EXTI20 و وقفهٔ جدا دارد. بارگذاری خودکار به معنی صفر بودن هزینهٔ CPU نیست؛ سرویس وقفه و کار برنامه زمان می‌برد. شکل 4 تفاوت سه روش را نشان می‌دهد.

این‌ها گزیدهٔ عین سورس ساخته‌شده‌اند؛ برنامهٔ مستقل نیستند. تعریف متغیرها، includeها، کدهای دیگر و محل کامل هر قطعه در پروژهٔ دانلودی است. بخش تولیدی را جایگزین یا دوباره تعریف نکنید؛ بخش کاربر در بلوک مشخص USER CODE همان فایل قرار دارد.

rtc.c — USER CODE BEGIN RTC_Init 0؛ اعتبار اولیه

uint32_t valid_calendar = (RTC->BKP0R == 0x32F2U) &&
                   ((RTC->ISR & RTC_ISR_INITS) != 0U);

rtc.c — USER CODE BEGIN RTC_Init 2؛ تنظیم تقویم در نبود اعتبار قبلی

if ((RTC->PRER & (RTC_PRER_PREDIV_A | RTC_PRER_PREDIV_S)) !=
      ((127U << RTC_PRER_PREDIV_A_Pos) | 255U)) {
    Error_Handler(); /* Unexpected retained clock profile: do not silently reset it. */
  }
  if (valid_calendar == 0U) {
    RTC_TimeTypeDef initial_time = {0};
    RTC_DateTypeDef initial_date = {0};
    initial_date.WeekDay = RTC_WEEKDAY_THURSDAY;
    initial_date.Month = RTC_MONTH_JANUARY;
    initial_date.Date = 1U;
    initial_date.Year = 26U; /* Demonstration epoch, not the current real time. */
    if ((HAL_RTC_SetTime(&hrtc, &initial_time, RTC_FORMAT_BIN) != HAL_OK) ||
        (HAL_RTC_SetDate(&hrtc, &initial_date, RTC_FORMAT_BIN) != HAL_OK)) {
      Error_Handler();
    }
    HAL_RTCEx_BKUPWrite(&hrtc, RTC_BKP_DR0, 0x32F2U);
  }

main.c — USER CODE BEGIN 0؛ خواندن زمان و تاریخ

static HAL_StatusTypeDef ReadCalendar(void)
{
  HAL_StatusTypeDef first = HAL_RTC_GetTime(&hrtc, &current_time, RTC_FORMAT_BIN);
  /* Always read date after time, even if only time is displayed. */
  HAL_StatusTypeDef second = HAL_RTC_GetDate(&hrtc, &current_date, RTC_FORMAT_BIN);
  return ((first == HAL_OK) && (second == HAL_OK)) ? HAL_OK : HAL_ERROR;
}

main.c — USER CODE BEGIN 0؛ ساخت هدف Alarm

static HAL_StatusTypeDef ScheduleAlarm(uint32_t channel, uint32_t seconds)
{
  RTC_AlarmTypeDef alarm = {0};
  if (ReadCalendar() != HAL_OK) { return HAL_ERROR; }
  uint32_t target = ((uint32_t)current_time.Hours * 3600U +
                    (uint32_t)current_time.Minutes * 60U +
                    current_time.Seconds + seconds) % 86400U;
  alarm.AlarmTime.Hours = (uint8_t)(target / 3600U);
  alarm.AlarmTime.Minutes = (uint8_t)((target / 60U) % 60U);
  alarm.AlarmTime.Seconds = (uint8_t)(target % 60U);
  alarm.AlarmMask = RTC_ALARMMASK_DATEWEEKDAY;
  alarm.AlarmSubSecondMask = RTC_ALARMSUBSECONDMASK_ALL;
  alarm.AlarmDateWeekDaySel = RTC_ALARMDATEWEEKDAYSEL_DATE;
  alarm.AlarmDateWeekDay = 1U; /* Masked; no date matching in this demo. */
  alarm.Alarm = channel;
  return HAL_RTC_SetAlarm_IT(&hrtc, &alarm, RTC_FORMAT_BIN);
}
تفاوت تطبیق ثانیه و زمان‌بندی دوره‌ای
مثال مصنوعی تطبیق seconds=10 با minutes masked فقط یک بار در هر دقیقه رخ می‌دهد. کد واقعی Alarm A را از زمان جاری به‌اضافهٔ 10 s و B را به‌اضافهٔ 30 s دوباره تنظیم می‌کند؛ rollover روز رعایت می‌شود و تأخیر main آهنگ بعدی را جابه‌جا می‌کند. پالس‌های WUT مدل‌اند، نه ثبت ابزار. برای دیدن جزئیات، تصویر را باز کنید.

از اندازه‌گیری رانش تا کالیبراسیون نرم

اگر ساعت نسبت به مرجع جلو بیفتد، خطای آن مثبت است. با زمان مرجع معتبر، اختلاف آغاز و پایان را پس از چند ساعت بگیرید؛ فقط نگاه‌کردن به یک نمایش زمان کافی نیست. در کاربرگ، مدت، دما، مرجع و شرایط تغذیه را ثبت کنید.

error_ppm = (RTC_elapsed − reference_elapsed) / reference_elapsed × 1,000,000

در پنجرهٔ 32 s و کلاک 32768 Hz، حدود 2^20 پالس ورودی RTC داریم، نه پالس‌های میانی 256 Hz. CALM از 0 تا 511 برای حذف پالس و CALP برای افزودن پالس به کار می‌روند؛ گام تقریبی 0.953674 ppm است. برای مثال فرضی +15 ppm، جلو‌افتادگی روزانه 1.296 s می‌شود و حدود 16 پالس حذفی قابل بررسی است. این عدد نتیجهٔ آزمایش ما نیست؛ بدون مرجع اندازه‌گیری، اصلاح غیرصفر اعمال نکنید. شکل 6 و مدل دانلودی جهت اصلاح و خطای باقی‌مانده را توضیح می‌دهند.

مدل drift و گام smooth calibration
نمودار محاسباتی تألیفی با فرض خطای مثبت 15 ppm، معادل 1.296 s در روز؛ این خطا اندازه‌گیری نشده است. پنجرهٔ 32 s شامل 2^20 سیکل RTCCLK است، نه سیکل ck_apre. گام حدود 0.953674 ppm و توازن پالس 512×CALP−CALM مدل مقدماتی‌اند؛ ضریب دقیق اصلاح 2^20/(2^20+CALM−512×CALP) است. کالیبراسیون پیش‌فرض تغییر نمی‌کند. برای دیدن جزئیات، تصویر را باز کنید.

تنظیمات پروژه و مرز اعتبار ساخت

پروژهٔ واقعی از LSE، تقسیم‌کننده‌های 127 و 255، تقویم 24 ساعته، هر دو Alarm و WUT استفاده می‌کند. IRQهای Alarm و Wake-up جدا فعال‌اند. کد کاربر در بلوک‌های USER CODE و تنظیمات تولیدی در IOC و فایل‌های همراه قابل تطبیق‌اند. ساخت Debug با ابزار ثبت‌شده بدون خطا و هشدار انجام شده است.

مقدارهای اولیهٔ تاریخ و زمان فقط مثال آموزشی‌اند، نه همگام‌سازی با ساعت اینترنت یا زمان فعلی. اجرای چندساعته، مشاهدهٔ Alarm روی برد، نگهداری ساعت در Reset و کالیبراسیون فیزیکی هنوز آزمایش نشده‌اند. گزارش ساخت، مدل BCD و سرریز، زمان‌بندی WUT و کاربرگ رانش در بسته آمده‌اند.

عیب‌یابی از مسیر کد و کلاک

نشانه چه چیزی را بررسی کنیم؟
تقویم در Reset عادی از ابتدا شروع می‌شود نشانهٔ Backup و INITS، فراخوانی‌های SetTime/SetDate و تغییر منبع RTC را بررسی کنید؛ Reset دامنهٔ Backup با Reset سیستم یکسان نیست.
ساعت ظاهراً ثابت یا ناسازگار است خواندن GetTime باید با GetDate تمام شود؛ منبع LSE و تقسیم‌کننده‌ها و همگام‌سازی سایه را هم بررسی کنید.
Callback نمی‌رسد ماسک و هدف آیندهٔ Alarm، فعال‌بودن منبع و مسیر EXTI/NVIC و HAL در ISR را با پروژه تطبیق دهید.
عملیات HAL مهلت تمام می‌کند وضعیت برگشتی را ثبت کنید؛ بعضی عملیات RTC از HAL tick و بعضی از حلقهٔ محدود متکی به SystemCoreClock استفاده می‌کنند. با SysTick متوقف، همهٔ APIها رفتار یکسانی ندارند.

آزمایش پیشنهادی؛ حفظ تقویم و اندازه‌گیری رانش

پس از پروگرام، زمان و شمارنده‌های A، B و WUT را از گزارش UART ثبت کنید و current_date را در پنجرهٔ متغیرهای دیباگر ببینید؛ کد، تاریخ را پس از زمان می‌خواند ولی UART فقط زمان را چاپ می‌کند. پیش‌بینی کنید کدام تقریباً پس از 10 s و کدام پس از 30 s تغییر می‌کند؛ سپس نتیجهٔ واقعی را در کاربرگ بنویسید. در حالی که تغذیه برقرار است Reset بزنید و بررسی کنید تقویم به مقدار اولیه برنگردد. قطع کامل برق را با این آزمایش یکی ندانید.

برای رانش، زمان مرجع و offset آغاز را ثبت و چند ساعت بعد دوباره مقایسه کنید. مقدار خطا و جهت آن را در مدل وارد کنید، تنظیم پیشنهادی را بسازید و دوباره اندازه بگیرید. کالیبراسیون در یک دما، همهٔ تغییرات دما، بار و پیرشدن کریستال را حذف نمی‌کند. این گام‌ها طرح آزمایش‌اند؛ دادهٔ اندازه‌گیری‌شده‌ای برای آن‌ها ارائه نشده است.

خودآزمایی با پاسخ

پرسش 1: چرا بعد از فراخوانی تابع خواندن زمان باید بلافاصله تابع خواندن تاریخ نیز فراخوانی شود؟
پاسخ: GetTime مقادیر سایه را برای یک خواندن هماهنگ قفل می‌کند. GetDate قفل را آزاد می‌کند تا خواندن‌های بعدی مقدار تازه بگیرند؛ حتی اگر تاریخ را نمایش ندهیم باید خوانده شود. خود تقویم سخت‌افزاری در این فاصله متوقف نمی‌شود.

پرسش 2: تفاوت اصلی رفتار پایه VBAT در برد GB100ST V2.0 با بردهای دارای باتری سکه‌ای چیست؟
پاسخ: در این برد VBAT از راه R11=0 Ω به ریل 3.3 V وصل است و باتری جدا ندارد. Reset عادی با باقی‌بودن تغذیه می‌تواند تقویم را حفظ کند؛ قطع کامل ریل، تغذیهٔ پشتیبان را هم می‌برد. این با Reset خود دامنهٔ Backup هم متفاوت است.

پرسش 3: نقش مقسم‌های ناهمگام و همگام در کاهش مصرف توان و دقت تقویم چیست؟
پاسخ: زنجیرهٔ تقسیم 128 و 256، کلاک نامی 32768 Hz را به 1 Hz می‌رساند. بخش همگام زیرثانیه را نیز فراهم می‌کند. درستی این نسبت تقسیم، خطای واقعی فرکانس کریستال را حذف نمی‌کند و حداقل مصرف کل برد را تضمین نمی‌کند.

پرسش 4: چرا ماسک کردن فیلد دقیقه برای ایجاد هشدار هر 10 ثانیه در Alarm کافی نیست؟
پاسخ: هشدارهای تقویمی شرط انطباق زمان هستند نه تایمر تناوبی دوره‌ای. اگر ثانیه روی عدد 10 تنظیم شود و دقیقه ماسک باشد، این شرط فقط یک بار در هر دقیقه (در ثانیه 10) محقق می‌شود؛ برای تناوب 10 ثانیه‌ای باید از بازتنظیم پویا یا تایمر WUT استفاده کرد.

پرسش 5: چگونه با استفاده از ثبات RTC_BKP_DR0 از ریست شدن تقویم در ریست نرم‌افزاری جلوگیری می‌شود؟
پاسخ: نشانهٔ برنامه و INITS پیش از تنظیم مجدد تقویم بررسی می‌شوند. اگر معتبر باشند، رابط همچنان مقداردهی می‌شود ولی SetTime و SetDate دوباره اجرا نمی‌شوند. نشانه به تنهایی درستی ساعت را ثابت نمی‌کند؛ حفظ آن نیز به تغذیه و Resetنشدن دامنهٔ Backup وابسته است.

پرسش 6: کالیبراسیون دیجیتال نرم در ثبات CALR چگونه رانش فرکانس را تصحیح می‌کند؟
پاسخ: با حذف یا افزودن تعداد معینی پالس، نرخ تقویم کمی تغییر می‌کند. در پنجرهٔ 32 s با ورودی 32768 Hz گام تقریبی حدود 0.954 ppm است، نه دقت نهایی تضمین‌شدهٔ ساعت. مقدار و جهت اصلاح باید از اندازه‌گیری نسبت به مرجع معتبر بیاید.

تمرین‌های مرحله‌ای

تمرین 1؛ محاسبه مقسم‌های سفارشی برای کلاک غیرنامی

اگر فرکانس یک اسیلاتور خارجی برابر 32000 هرتز باشد، مقادیر PREDIV_A و PREDIV_S را برای رسیدن به کلاک تقویم 1 هرتز محاسبه کنید.

معیار بررسی: بررسی کنید که حاصل‌ضرب مقسم‌ها دقیقاً عدد 32000 شود؛ برای نمونه PREDIV_A برابر 124 و PREDIV_S برابر 255 باشد.

تمرین 2؛ الگوریتم بازتنظیم پویای هشدار با مدیریت سرریز

الگوریتمی طراحی کنید که با دریافت زمان فعلی، مقدار هشدار را 10 ثانیه به جلو ببرد و سرریز ثانیه 59 به دقیقه بعد را حل کند.

معیار بررسی: بررسی کنید که زمان 14:20:55 به درستی به ساعت 14:21:05 ارتقا یابد و شرط سرریز دقیقاً مدیریت شود.

تمرین 3؛ فرمول‌بندی خطای رانش زمانی بر حسب پی‌پی‌ام

با فرض اینکه ساعت پس از 10 ساعت کارکرد پیوسته به اندازه 1.5 ثانیه جلو بیفتد، رانش کریستال را بر حسب ppm محاسبه نمایید.

معیار بررسی: با رابطه خطای نسبی تقسیم بر کل زمان آزمون، مقدار رانش باید مثبت و حدود 41.66 پی‌پی‌ام به دست آید.

منابع و نسخهٔ ساخت

مرجع کاربرد در درس
DS9118 Rev 14 مشخصات STM32F303CB، پایه‌ها و شرایط الکتریکی
RM0316 سازوکار واحدها و رجیسترهای همین خانواده
ES0204 Rev 11 محدودیت‌های سیلیکون و شرایط کاربرد راهکارها
GebraBit GB100ST Schematic V2.0 مدار برد، دکمه، LED، کلاک و تغذیه
stm32f3xx_hal_rtc.c رفتار HAL در commit مشخص 953955a
stm32f3xx_hal_rtc_ex.c رفتار HAL در commit مشخص 953955a
stm32f3xx_hal_rcc_ex.c رفتار HAL در commit مشخص 953955a

ساخت واقعی با CubeMX 6.14.0 و DB 6.0.140، بستهٔ CubeF3 V1.11.6 و GCC 13.2.1 در مسیر CMake انجام شده است. گزینه‌های ساخت Debug شامل -O0 -g3 -Wall -Werror هستند. commit بسته 663d2ba و commit HAL 953955a است؛ شناسه‌های کامل، گزارش و هش فایل‌ها در بسته آمده‌اند. اجرای رابط گرافیکی IDE، پروگرام و آزمون فیزیکی در گزارش ساخت ادعا نشده است.

دانلود فایل‌های همراه درس 29

بسته شامل پروژهٔ واقعی با IOC و سورس، خروجی‌های ELF/MAP و گزارش ساخت، مدل محاسباتی، کاربرگ آزمایش، مجوزها و 6 تصویر همراه اسکریپت قابل ویرایش است. ابتدا ZIP را استخراج و README را بخوانید. اجرای روی برد و اندازه‌گیری‌ها هنوز انجام نشده‌اند.

با نظرات خود به تیم جبرا در بهبود کیفیت کمک کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سبد خرید
پیمایش به بالا